Güzellik hakikattir, hakikatse güzellik..  Ralph Waldo Emerson

Çelik ve camdan oluşma iki katlı ultra-modern binaya aslında bir fabrika diyebilirdiniz ama bu dünya üzerinde görebileceğiniz en garip fabrikaydı. Her gün iki vardiya çalışan ve filtreli koyu kahveyi çok seven programcılar, sessiz çalışan akülü arabalarıyla bina içinde sürat yapmayı seven donanım teknisyenleri, herkesin çok sevdiği jambonlu sandviçler ve milföy hamurundan yapılmış tatlılarla dolu açık büfeyi her daim taze yemeklerle hazır tutan iki aşçı, çalışanları şehre getirip götüren modern otobüsleri süren şoförler, sürekli nöbet tutmaktan canları sıkılan feylesof duruşlu güvenlik görevlileri ve nereden geldiği belli olmayan Bach müziği ile insanı sakinleştiren mavi halı kaplı odalarda oturan sekreterler, yöneticiler ve tabi papyon takan patron dahil olmak üzere hepsi dallarında uzman seksen kişilik çalışanı olan bu fabrika elle tutulur hiçbir şey üretmezdi. 

Şehirde gelen küçük kamyonlar aşçıların istediği garip adlı Fransız soslar dahil olmak üzere yedek bilgisayar kartları, çoğu zayıf ve sağlıksız görünen programcıları sürekli uyanık tutan filtre kahveler, bir sürü ofis malzemesi ve başka bir çok şeyi getirirdi. Bütün bunları getiren şoförler on katlı binanın arka tarafındaki ambar girişinde yüklerini boşaltılırken bu tuhaf binaya bakarak sigara içerlerdi. O kadar gelip gitmelerine rağmen bu garip fabrikanın ne yaptığını bir türlü öğrenememişlerdi. Daha doğrusu öğrenmişlerdi ama buna hiç biri inanmamıştı. Çalışanların çoğu gibi, küçük kamyonlarla bu çok fazla modern binaya şehirden malzeme taşıyan şoförler de bu garip binanın devletin çok gizli projeleri için program yazan bir bilgisayar şirketi olduğunu düşünüyorlardı. 

Böyle düşünüyorlardı çünkü iki katlı çok modern binanın, bu kadar çalışanın, hiç sönmeyen ışıkların ve tabi ki çok sıkı güvenliğin sadece çok yüksek basamaklı asal sayılar bulmak için varolduğuna bir türlü inanmamışlardı. 

Üniversitede okuyan iki bilgisayar ve bir elektronik mühendisliği öğrencisinin heyecanlı bir beyin fırtınası seansına benzeyen neşeli bir kantin sohbetinde temeli atılan ASÜF çok yüksek basamaklı asal sayıları bulan ve bunları dünya üzerinde isteyen herkese satan bir şirketti. 

Şirketin adı Asal Sayı Üretim Firması kelimelerinin baş harflerinden oluşma bir kısaltmaydı. Firmanın ismini elektronik mühendisliğinde okuyan üçüncü ortağın asal sayının ne olduğunu bilmeyen o zamanki sevgilisi koymuştu (kız sonra amatör bir pop grubunun uzun saçlı gitaristi ile tanışıp bizimkini terk etmişti). 

Kendileri dahil olmak üzere herkes tarafından çok uçuk bulunan böyle bir şirket kurma düşüncesi, paranın kokusunu bir köpeğin hassas burnu kadar iyi alan bir risk yatırımcısı tarafından hiç de uçuk bulunmamıştı. Gözleri parlayan bu üç gencin bahsettikleri teknik detaylardan bir şey anlamamıştı Bay Para. Teknolojiden neredeyse nefret eden bir para sihirbazı olan Bay Para (bu isimle hitap edilmekten hiç rahatsız olmazdı) gençlerin gözlerinde gördüğü ışığa inanıp projeye "peki" demişti. Daha mezun bile olmadan, Bay Para'nın verdiği sermaye ile üç arkadaş bu uçuk projeyi hayata geçirmişlerdi. 

Satılabilir ilk asal sayıyı bulmaları yaklaşık iki yıllarını almıştı. Bu iki yıl boyunca onları ayakta tutan dört şey vardı: durmadan çalışan kahve makinesi, birbirlerine bağlı sürekli çalışan 10 hızlı bilgisayar, yatırımcının Hz. Eyüp sabrı ile hiçbir şey demeden yazdığı çekler ve tabi inançlarıydı. Sayı 40 basamaklıydı ve sattıklarında aldıkları para, son bir aylık masraflarını bile zor karşılıyor olsa bile onları sevinçten çılgına döndürmeye yetmişti. Sermayeyi koyan Bay Para ise sadece memnuniyetle gülümsemişti. Şirket serpilip şimdiki halini alınca yatırdığı paranın yaklaşık bin katını geri aldıktan sonra şirketin yüzde 40'lık hissesi ile inanılmaz lüks bir hayatın içinde yine şirketten kazandığı para ile satın aldığı orta büyüklükte ve sakin bir adada yaşamaya başlamıştı. 

İlk asal sayıyı buldukları günden sonra şirket inanılmaz bir hızla büyüdü. Dünyadaki bilgisayar egemenliği arttıkça bilgisayarlar üzerinden akan bilginin şifrelenmesi için gerekli asal sayılara olan ihtiyaç da buna paralel olarak artmaya başlamıştı. Ukala bilgisayarcıların dediği gibi bankalar birbirlerine "online" bağlanınca işin rengi de paranın rengine dönüşmüştü. Ardından şifre ve şifrelemeye çocukça bir tutku ile bağlı olan generallerin bitmek tükenmek bilmeyen güvenli iletişim istekleri de buna eklenince şirketin yıldızı parlamaya başlamıştı. 

Kablolar üzerinden akan paranın miktarı devasa boyutlara geldikten sonra meydana gelen bir iki sanal banka soygunu müşterilerin güvenliğe olan psikolojik ihtiyacı daha da artırmıştı. Generaller ise okudukları ikinci dünya savaşı tarihinden, zaten meşhur Enigma makinesini biliyorlardı. Şirket, bir anda yüksek basamaklı asal sayıları hep bir ağızdan isteyen çılgın bir koronun sesleri ile dolmuş gibiydi: daha büyük asal sayı, daha büyük asal sayı, daha, daha... Şifreleme için kullanılan asal sayı ne kadar büyük olursa şifrenin kırılabilme ihtimali de o kadar düşük oluyordu. İhtimal düşük olunca güvenlik yüksek oluyordu. O zamanlar tek oldukları piyasanın terminolojisini de yapmaya başladıklarından kendi aralarında buna "kırılma indeksi" dediler. Bebeğimiz dedikleri ilk asal sayı kullanılarak yapılmış bir şifreyi bu gün bir ev bilgisayarı bile kırabilirdi. İlk asal sayı müşteri tarafından güvenlik nedeniyle artık kullanılmaz hale gelince bebeklerini sembolik bir fiyatla geri almışlar ve şirketin girişindeki duvarda asılı bir platin plakete kazıtmışlardı: 597157126436... diye devam ediyordu sayı. 

Daha yüksek basamaklı büyük asal sayıları bulmak için de işlem gücü çok yüksek güçlü bilgisayara ihtiyaç duyuluyordu. Bunun için de tabi ki daha çok paraya gerek vardı. Daha çok para için ise daha çok müşteri ve daha çok müşteri için ise daha yüksek basamaklı asal sayılara ihtiyaç duyuluyordu. En yaşlı ortağın dediği gibi (diğerlerinden bir yaş daha büyüktü sadece) "paranın ve sayının gizemli döngüsü onları da içine almıştı". Ses çıkarmadan çekleri ödeyen sakin gülümsemeli Bay Para bu üç gence ticaretin basit kurallarını öğretmişti: ucuza al pahalıya sat, kimseye güvenme, herkesi dinle vs. 

İlk bebeklerine sahip oldukları günden sonra işler inanılmaz bir hızla gelişti. Gözündeki tik dışında gayet düzgün görünen bir matematikçiyle, sigara ve kahveden nefret eden ve en büyük hayali şiir yazan bir bilgisayar programı yazmak olan bir çılgın ama çok becerikli bir programcıyı işe almışlardı. En küçük ortağın dediği gibi "en iyinin iyisini kullanmadığınız sürece en iyinin iyisini üretemezdiniz". ASÜF'ün mottosu da bu olmuştu. Şirketteki tuvaletlere konulan sabunlara kadar hep en iyinin iyisi kullanılmıştı; malzemenin de insanın da...

Ellerinde para dolu siyah çantalarla gelen ve mafya filmlerinden fırlamış gibi duran müşteri temsilcileri, çok haneli asal sayının yerleştirildiği özel akıllı kartları alıp, gerekli imzaları attıktan sonra daha kahvelerini bitirmeden giderlerdi. Müşteriye satılan ve akıllı karta yazılan asal sayının ne olduğunu bilgisayar dışında kimse bilemezdi. Bir asal sayı asla iki müşteriye satılmazdı. Hangi asal sayının hangi müşteriye satıldığını da kimse bilmezdi. Bilgisayar akıllı karta yazdığı asal sayının sadece kaç haneli olduğun kartın üzerine yazardı. Güvenlik açısından bunlar gerekliydi. Çünkü asal sayıyı alan şirket, banka yada orta çaplı bir ülke ordusunun tüm güvenliği neredeyse bu asal sayıya bağlı olurdu. Şirketler, bankalar ve generaller kimseye güvenmedikleri gibi tabi ki ASÜF'e de güvenmezlerdi. 

ASÜF bunun da çaresini matematiksel olarak bulmuştu. Satıcının alıcıya ve alıcının satıcıya güvenmesine gerek duymayan sanal yazı tura metodunu keşfetmişlerdi. 

ASÜF'ün sattığı sayıları ve müşterilerin bir kopyasını isteyen gizli istihbarat teşkilatından gelen bir ajana, sayıları vermenin imkansız olduğunu matematik bilgisi lise öğrencisinden daha düşük olan ajana anlatmak için epey bir uğraşmışlardı. Yine de şirkete inanmayan ajan, devlette çalışan matematikçi bir uzmandan aldığı raporun sonucuna istemeyerek de yenilgiyi kabullenmişti. 

İşler çok güzel yürüyordu. Şehrin dışında mutlu bir bina kurmuşlardı. Çalışan klimalardan çıkan havanın sesinden başka hiçbir sesin olmadığı alt katta dünyanın en büyük dördüncü bilgisayarı gece gündüz durmadan sayı avlardı. Binlerce işlemcinin paralel çalıştığı bir bilgisayardı. Otuz kişilik bir teknisyen ordusunun sürekli bakımını yaptığı ve yeni eklemelerle sürekli büyüttükleri bir sayısal devdi. 

Birkaç milyar dolar değerindeki bu dev bilgisayara Sayılar Prensesi gibi fiziksel ve işlem boyutlarıyla alakasız bir isim vermişlerdi. Programcılar sayılar prensesinin çalıştırdığı tek program olan "Sayı Avcısını" sürekli düzeltirler, genişletirler ve bakımını yaparlardı. Basılı olarak yirmi ciltlik dev bir külliyat oluşturan bu programda her bir yenilik bir soruna, her bir sorunda yeni bir programa yol açardı. Bu iş içinde kırk kişilik bir programcı ordusu bitmeyen bir savaşın mutsuz askerleri gibi durmadan uğraşırlardı: "asla yenilgi yok asla zafer yok".


Bilgisayar yeni bir asal sayı ile karşılaşınca, yemekhane dahil olmak üzere binanın on yerine yerleştirilmiş kırmızı ışıkları sanki yangın var gibi yakıp söndürürdü. İlk başlarda iki günde bir yanan kırmızı ışık daha sonraları asal sayıların basamakları arttıkça daha geç yanmaya başlamıştı. Çünkü basamakların artması tikleri yaşlandıkça artan matematikçinin dediği gibi daha derine dalmakla aynı anlama geliyordu. Tıpkı madenciler gibi çalışıyorlardı. Derine indikçe çalışmak daha zordu ama değerli olan da, normal yaşamda olduğu gibi hep derinlerdeydi. 

Her şey sakin bir mutluluk ve adı konmamış bir huzur içinde tıkır, tıkır işlerken bir akşam üstü bay X üç adamı ve elinde bir baston ile çıkagelmişti. Forbes dergisinde adı geçen dünya çapında sayılı zenginlerden biri olmasına rağmen dışardan emekli bir banka memurunu andırıyordu. Bir Türkdü. Hep yapılan bir şakaya göre Türkiye'nin yarısı onundu, diğer kalan yarısını ise kiralamıştı. 

Elindeki baston bile şehirdeki sıradan mağazalardan alınmış ucuz bir şeydi. Tüm dolar multimilyarderleri gibi yaşamı boyunca parayı önemsemeyen bir yaşam biçimi sürmüş, hep başka şeylerin peşinde koşmuş ve bu arada para da su gibi akmıştı. Ama gerçekten de yaşamı boyunca paraya zerre önem vermemişti. Ne yaptıysa hep başka şeyler için yapmıştı ve para bir yan ürün olarak gelmişti. Nükleer fizik konusunda doktorasını yaparken birdenbire parlak bir akademik kariyeri bırakıp anlamlı bir şeyler yapmak için iş hayatına atılmış ve inanılmaz başarılar elde etmişti. Yine de en büyük zevki otuz bin kişinin çalıştığı devasa şirketinin merkez ofisinin olduğu binaya bisikletle gidip gelmekti. Bu iş için evi ile dev bina arasında sadece kendinin kullandığı özel bir yol yaptırması kimilerince büyük bir görgüsüzlük olarak nitelendirilmiş, ona hayran bir grup başka insan için ise, onun dehasının sıradan insanlar için anlaşılmaz hareketlerinden biri olarak yorumlanmıştı. 

İsmi tabi ki X değildi. Üniversiteden beri bu ismi kullanırdı. Gerçek ismi sadece sözleşmelerin altındaki imza yerlerinde dururdu. Günlük yaşamda sadece karısı gerçek ismiyle ona hitap edebilirdi. Sekreterlerden, devlet başkanlarına kadar diğer tüm insanlar Bay X demek zorundaydılar. Zaten kimse umursamazdı bunu. Bir dolar multimilyarderinin bir başka tuhaflığı olarak kabul edilmişti. 

Devasa şirketi altın yumurtlayan bir kaz haline gelince, Bay X işlerle ilgilenmeyi bırakıp, zamanının tümünü garip projeler için harcamaya başlamıştı. Bazen NASA'nın milyar dolarlık projesinin anlatıldığı bir toplantıda bazen de herhangi bir üniversitenin mühendislik bölümünün bitirme projesi yarışmasında, oyuncağa benzeyen projelerinin başında ter döken öğrencileri izlerken onu görmek mümkündü. Uzaya yerleştirilecek yüz milyon dolarlık dev bir teleskop projesinin sunumunu da, üniversitelerin bitirme projesini heyecanla anlatan bir delikanlıyı da aynı ciddiyetle dinler ve zaman, zaman ucuz ufak defterine, ucunu kendi açtığı kurşun kalemle not alırdı. 

Elinde tuttuğu güç sayesinde meraklı gazetecileri kendinden uzak tutmayı başarabiliyordu. Yalnızlığı ve huzuru severdi. Çok azimli olan meraklı yeni yetme gazeteciler ise korumalar tarafından "Bay X'in huzura duyduğu özel ihtiyaç" konusunda nazikçe ikna edilirdi. Zaten şimdiye kadar ikna olmamış bir gazeteci olmamıştı. 

Bay X'in üç adamı ile birlikte kapıda beklediğini söylediklerinde üç ortağın en küçüğü hemen içeri alınmasını söylemişti. Bay X gibi yaşayan bir efsanenin ASÜF'de ne işi olabilirdi ki? Sayı satın alma işlemi olsa bu işi onun yerine yapacak yüzlerce adamı vardı. Peki bay X niye buradaydı?


Sanki karşısındaki insanın zihninin okur gibi aynı soruyu bu sefer bay X tekrarladı. Adamlarının birinin sürekli yanında taşıdığı termosta duran özel çayından bir yudum alıp konuşmaya başladı;

"Bu adam niye burada?" diye kendinize sorduğunuzdan eminim, kafanızdan geçen bu değil mi?" dedi bay X. Sanki amansız bir mide ağrısı çekiyormuş gibi öne eğilmiş, karnını tutuyordu. 

"Açıkçası burada neden olduğunuzu çok merak ediyorum. Hangi neden sizi buraya getirebilir ki? Sayı satın almak için olamaz, bu işi sizin yerinize yapacak başkaları var. Yanılıyor muyum?"

"Yanılıyorsunuz. Bir sayı için buradayım ama sizin her zaman sattığınız şu uçuk asal sayılardan biri için değil. Başka bir özel bir sayı için. Bu yüzden dükkanınıza geldim" dedi bay X. Dükkan kelimesi herkesi güldürmüştü. 

Kahkahalar dinince "Ne tür bir sayı?" dedi kuşkuyla küçük ortak.

Yarattığı merak ortamından hoşnut olan bay X, gerilimi biraz daha artırmak için bardağından büyük bir yudum çay alıp, uzun bir seremoni ile içti ve tabağı yine aynı yavaş hareketlerle önündeki sehpaya koyup masal anlatan bir sevimli dede tavrıyla anlatmaya başladı. 

"Eski zaman soylularından biri şöyle bir soru ortaya atmıştı. Bir tavşan çifti doğduktan iki ay sonra doğurgan olmaya başlıyorlar ve sonra her ay bir çift doğuruyorlar. Yani ilk ay bir çift var diğer ayın başında da bir çift oluyor. Sonra ise bir çift yavruları oluyor. Böylece devam ediyor. Bu hesaba göre tavşanların sayısı şu şekilde artar;

"1, 1, 2, 3, 5 "

sayıların geri kalan kısmını ikinci ortak tamamladı. 

"8, 13, 21, 34, 55, Fibanocci sayıları" dedi.

Sözünün kesilmesi Bay X'i hiç rahatsız etmemiş hatta bilakis gözlerine bir parlaklık getirmişti. 

"Evet Fibanocci sayıları. Biraz zeki olan herkes bu matematiksel serinin sırrını çözebilir. Bir sonraki terimi bulmak için son iki terimi toplamanız yeterlidir. Yani 8 ve 13'den sonra gelecek olan sayı 8 ile 13'ün toplamı olan 21 sayısıdır. Tavşanların matematiği olarak oldukça yalın. Fibanocci sayıları neden önemlidir bilir misiniz?" diye sordu Bay X, sabırlı bir öğretmen gibi. 

"Hayır, açıkçası hatırlamıyorum" dedi birinci ortak

Devamı kitapda...

 

Mehmet Emin Arı